Zamek Cesarski i Dzielnica Zamkowa

ZAMEKOstatnia siedziba monarsza, jaka powstała w Europie, wzniesiona została właśnie w Poznaniu w latach 1905-1910, według projektu Franza Schwechtena, jako rezydencja niemieckiego cesarza Wilhelma II. Miał to być symbol panowania niemieckiego w Wielkopolsce oraz centrum tzw. „Miasta Cesarskiego” (nazywanego też „Dzielnicą Zamkową”), które zaprojektowano po rozebraniu przestarzałych, pruskich fortyfikacji.
Według projektu prof. Joseph’a Stübben’a wytyczono reprezentacyjną ulicę (obecnie Aleje Niepodległości), a na miejscu dawnego Fortu Tietzen – park (obecnie Park i Plac Mickiewicza), otoczony reprezentacyjnymi budowlami tak zwanego

forum cesarskiego, w którego skład, oprócz Cesarskiego Zamku, wchodziły takie budynki jak: neorenesansowa Akademia Królewska (obecnie Collegium Minus UAM), neobarokowy budynek Komisji Kolonizacyjnej (Dziś Collegium Maius UAM), neoklasycystyczny Teatr Miejski (obecnie Teatr Wielki), Dom Ewangelicki (dziś Akademia Muzyczna), dawny Bank Spółek Raiffeisena (późniejsze Collegium Iuridicum UAM), czy położone naprzeciw Zamku: wzniesione w stylu neoromańskim budynki Ziemstwa Kredytowego i Dyrekcji Poczty.
Cesarz Wilhelm II gościł w swojej wschodniej rezydencji tylko trzykrotnie. Dla jego małżonki na tyłach zamku, ograniczony od wschodu skrzydłem stajni, powstał ogród i Dziedziniec Różany z kopią fontanny lwów z hiszpańskiej Alhambry. Jeden z nich wszakże nie umie się zachować…
Podobno ukute w tamtych czasach przysłowie głosiło, że „gdy zamek cesarski w Poznaniu stanie, to Polska z martwych powstanie” – na jego spełnienie trzeba było poczekać jeszcze ponad 8 lat, a gdy po I wojnie światowej Polska faktycznie odzyskała niepodległość, zamek stał się siedzibą Uniwersytetu Poznańskiego oraz rezydencją prezydenta Polski (na czas pobytu w Poznaniu).
Po wybuchu II Wojny Światowej i wcieleniu tzw. Kraju Warty do Trzeciej Rzeszy, zamek zaczęto przebudowywać na reprezentacyjną siedzibę Hitlera, aby po rozpoczęciu wojny ze Związkiem Radzieckim, uczynić go centralną siedzibą führera na całych ziemiach wschodnich. Pracami kierował już od jesieni 1939 r. osobisty architekt Hitlera – Albert Speer. Do tej pory zachowały się gabinety Hitlera i Greisera, zlokalizowane w miejscu dawnej, neobizantyjskiej kaplicy zamkowej. Gabinet führera był dokladną (pomniejszoną) kopią tego berlińskiego. Do dziś też oglądać można wyłożone boazeriami pokoje dzienne. Hitler nie zdążył w nich zamieszkać – teraz pełnią rolę sali wystawowych, a w gabinecie, zwanym Salą Kominkową, odbywają się spotkania z pisarzami i artystami. Pomieszczenia wykorzystuje się też m.in. do prowadzenia warsztatów dla dzieci, ponieważ w dawnym ośrodku władzy rządzi dziś Centrum Kultury „Zamek”.